ÖZET
Kur’ân; bugüne kadar üslubu, muhtevası, hükümleri, kelime ve terkipleriyle pek çok yönden araştırma konusu olmuştur. Varlık, insan, hayvan, tabiat ve toplum hakkındaki temel kodlardan bahsetmesi onun farklı düzey ve zeminde incelenmesine neden olmuştur. Kur’ân’ın bireyleri geliştiren, yetiştiren ve öğretip şekillendiren prensipleri yanında kardeşlik, diğerkâmlık, yardımseverlik, adalet, doğruluk ve ahlak gibi temel değerleriyle toplumsal kurum ve sistemlere yön veren bir özelliği de bulunmaktadır.
İnsanlık tarihi boyunca devlet ve toplum hayatının muhtelif aşamalarında fonksiyon icra eden nice sistem ve kurum var olmuştur. Dini, hukuku, insanı veya muhtelif menfaatleri esas alan bu kurumlar olumlu ve olumsuz yönleriyle tarihteki yerlerini almışlardır. Fütüvvet, ahilik, loncalar ve esnaf birlikleri söz konusu kurumlardan sadece birkaçıdır. Kur’ân, insanlık için bir hidayettir. O’nun muhatabı insandır. Ahilik kurumunun merkezinde de Kur’ân’ın tabiriyle; annelerinden hiçbir şey bilmiyorken yaratılıp kendilerine kulak, göz ve gönüller verilen, her şey kendisi için yaratılan insan bulunmaktadır. Dolayısıyla ahilik müessesesi ve Kur’ân’ın insanın eğitimi ve yetiştirilmesi noktasındaki müşterek metot ve hedefleri bulunmaktadır. Bu çalışmamızda bireyi ve toplum kurumlarını etkileyen Kur’ân’î değerlerin ahilik kültüründeki/ ahlakındaki izdüşümlerine yer verilmektedir. Bu bağlamda ahlâkî, iktisâdî, toplumsal ve kurumsal anlamda ahiliği ayakta tutarak ona yön veren ayetler konu başlıkları altında değerlendirmeye alınmaktadır. Kültür tarihimizde derin izler bırakan ahiliğin günümüz yansımalarına, temel kaynakları ve çağdaş araştırmalara da temas edilerek önemli tespit ve değerlendirmelerle birlikte genel bir sonuçlandırmaya varılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur’ân, ahilik, ahlak, kültür, değer.
ABSTRACT
The Qur’an has been the subject of research in many ways, with its style, content, provisions, words and phrases. His talk of the basic codes about being, human, animal, nature and society has led him to be studied at different levels and grounds. Besides the principles that develop, educate and teach and shape people, the Qur’an also has a feature that guides social institutions and systems with its basic values such as brotherhood, otherness, benevolence, justice, righteousness and morality.
Throughout human history there have been many systems and institutions that function at various stages of state and society life. These institutions, which are based on religion, law, human or various interests, have taken their place in history with their positive and negative aspects. Akhism, futuwwa, trades unions and guilds are just a few of the institutions in question. The Qur’an is a guidance for mankind. His address is human. At the center of the akhism institution is a man who, as the Qur’an puts it, was created from his mothers when they knew nothing, and was given ears, eyes and hearts, and everything was created for him. Therefore, the akhism establishment and the Qur’an have common methods and objectives for the education and training of people. In this study were given that the projections of the Quranic values on the akhism culture/ morality and today’s reflections. In this context, moral, economic, social and institutional aspects of the akhism by keeping it in the direction of the verses are evaluated under the topics of subject. A general conclusion is reached with important determinations and evaluations by contacting today’s reflections of the ahism, which has left deep traces in our cultural history and its basic sources and contemporary researches.
Key Words: Tafsir, Qur’an, akhism, morality, culture, value.
Yazar: Dr. Öğr. Üyesi İsa KANİK
Bildiri Metni