ÖZET
Sabri Ülgener iktisat ahlakı konusunda batılı sosyolog ve ekonomistlerin teorileri bağlamında değerlendirmelerde bulunmuş, bu yaklaşımları Türk toplumunun çalışma ahlakına ve esnaf-ahilik kurumuna uygulamış, kendine has yaklaşımlara da sahip bir iktisatçı sosyologdur. Bu nedenle çalışma ahlakı ve ahilik kurumu konusunda Ülgener’in görüşlerinin analiz edilmesi, yeni sorular sorularak başka farklı çözümlemelere gidilmesi ahilik kurumunun çeşitli yönleri ile değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Ülgener’in çalışma ahlakı ve ahilik kurumu hakkındaki değerlendirmelerinde, “dikotomik çözümlemeci yaklaşımı ” kullandığı görülmektedir. Toplumdaki çeşitlilik ve etkileşimlerin yapısal çözümlemesini yapmak amacıyla sosyal bilimlerde dikotomik çözümlemeler kullanılmaktadır. Tebliğde bu yöntemin, ahilik kurumunu değerlendirmedeki avantaj ve dezavantajlarına değinilecektir. Ülgener çözümlemesinde, ekonomik ahlakın oluşumunda tabakaların rolüne vurgu yapmakta ve “tavan/üst ve tab an/halk dikotomisi” yönteminden hareketle, üstten alta tabakalar arası etkileşim bağlamında konuyu ele almaktadır. Ülgener, ahiliğin gittikçe tasavvufa kaymasının, bu sebeple de tarikatlardaki üst ve alt ayrımının derinleşmesiyle üste gözü kapalı teslimiyette, batini etkide ve dışa kapalı birliktelikteki artış ile disiplinli çalışmanın gerilemesinin sonraları “ahilikte kaymayı” beraberinde getirdiği görüşündedir.
ABSTRACT
Sabri ülgener is an economist sociologist, who comments on economics ethic parallel with occidental sociologists and the economists’ theories. In addition he has original approaches, ülgener applied these theories to work ethic of Turkish people and to Akhism. Therefore, it is important to analyze the Ulgener’s ideas of work ethic and Akhism in point of forming an estimate ofAkhism’s various directions.
ülgener used dichotomic approach about work ethic and Akhism. This method is used in social sciences to make structural analysis of social variety and Social interaction between stratums. But there are advantages and disadvantages of this method in Akhism. In his analysis ülgener emphasize roles of stratums and by means of “dichotomy of upper (tavan) and the lower, people (taban)”he disscussed this issue in point of interaction between stratums from upper to bottom According him, Akhism came near to Sufism by degrees. Because of increasing in distinction between upper and bottom stratums, submission to upper (veli or şeyh) became widespread. Besides, being widespread in esoteric opinions and recession of disciplined working caused to some serious problems in Akhism
Bildiri Metni