Özet
Şehir, İbn Haldun’da medeniyet anlamında kullanılan bir tabirdir. Şehir
- insan ilişkisine ve insanın kemâlatının fazıl şehir ile gerçekleştirilebileceğine
dair vurgu, Farabi’nin Medinetü’l-Fazılası’nda da geçmektedir.
Şehir ve insan, birbirinin mütemmim cüz’üdür. Bu sebeple İbn Tufeyl, Hayy
b. Yakzan’ın manevi tekâmülüne bireysel bir konum biçerek onu toplumun
dışında tutarken eserin sonunda kahraman, şehirle bütünleşmiştir.
Şâr-şehir, tasavvufi ıstılahta da yer bulur. Medine, şehir-şâr, “cem’u’lcem’”
makamı kabul edilir. Yani eşyayı Allah ile müşahede etmek, Allah’ın
güç ve kudretinden başka her türlü güç ve kuvvetten berî olmak demektir.
Bu manada kullanım Yunus Emre, Hacı Bayram-ı Velî ve Niyâzî-i Mısrî gibi
sufilerin mısralarına da yansımıştır.
Şehir, kuru bir bina ve insan topluluğu değildir. İnsan gibi yaşayan,
içinde barındırdığı toplumun dışa yansıyan yüzüdür. Bu manada şehrin
sosyo-kültürel yapısına yönelik her bir olumlu katkı, o toplumun medeniyet
tasavvuruna da bir ayna hüviyetindedir. Medeniyet tasavvurunda din ve
dini kurumlar, içinden çıktıkları toplumların aynı zamanda kimliğini oluşturmaktadır.
Doktriner yapısının şekillenmesinde dinin temel referans olduğu
Ahîlik, ticari hayatı düzenlenme yönüyle öne çıkmakla birlikte sosyo
kültürel alanda geniş bir faaliyet alanına sahiptir.
Bizim bu tebliğdeki amacımız, Ankara’da faaliyet göstermiş Ahi zaviyelerinin,
Selçuklu, Beylikler Dönemi ve Osmanlı’yı kapsayan tarihi süreci
içinde Ankara’da yerleşik kültüre geçiş dâhil icra ettikleri siyasi, sosyal ve
kültürel görevlere dikkat çekmektir. Böylece tarihten gelen kimliğin, günümüz
anlam arayışındaki toplumlarına bir model sunma potansiyeli tartışılacaktır.
Anahtar Sözcükler: Ahilik, Ankara, Şehirleşme, Din, Tasavvuf.
Abstract
The city is a term whose definition is used as a civilization in Ibn
Khaldun’s perspective. Farabi also touches upon the city- human relationship
as well as the emphasis on the fact that the maturity of the humanbeing
could be realized through the fadl (ilm, marifa and goodness) in his
Medinetu’l- Fazila. The city and the human- being are their complementary
particles of each other. Therefore, Ibn Tufail excludes Hayy b. Yakzan
from the city by giving a personal place in his spiritual maturity, but the
concludes that the character becomes integrated with the city.
Shar (another name for the city)- city is reflected in Sufi terms too.
Medina, city – shar is accepted as “cemu’l- cem” stage. In other words, it means to observe the object by Allah and stay away from all power except
from the power of Allah. The same definition also is reflected in the lines of
the Sufis such as Yunus Emre, Hacı Bayram-ı Velî and Niyâzî-i Mısrî.
The city is not a community of building or people. It lives like a human-
being and is the face, which reflects the society it includes to the outside.
In this sense, every positive contribution for the socio- cultural structure
of the city is also the mirror of the civilization envision of that society.
In the civilization envision, the religion and religious entities at the
same time establish the identity of the societies they emerged from. Ahiorder
whose doctrinal structure is shaped based on the religion has a wide
activity area in the socio- cultural field while it comes to the forefront with
its feature in arranging the commercial life.
Our purpose in this paper is to draw the attention towards the political,
social and cultural duties including established culture the Ahi zawiyas
perform during the period including the Seljuk, Beyliks (Principalities) and
Ottoman Empire in Ankara. Thus, we will be able to discuss the potential
of presenting a model for the societies seeking the meaning in our current
time by the identity coming from the history.
Keywords: Ahi- Order, Ankara, Urbanization, Religion, Tasawwuf
(Sufism)
Bildiri Metni